OM mag kraakpand ontruimen na vonnis in kort geding

Op 1 oktober 2010 is de Kraak- en leegstandswet (Klw) door de Eerste Kamer aangenomen. Hierover berichtten wij u al eerder. Met de Klw beoogde de wetgever onder meer om het OM de wettelijke bevoegdheid te geven om over te gaan tot strafrechtelijke ontruiming van gekraakte panden, omdat de Hoge Raad in 2009 had beslist dat artikel 124 Wet RO en artikel 2 Politiewet daarvoor ontoereikend waren. Een aantal krakers had na inwerkingtreding van de Klw onmiddellijk een proefproces gestart, met als doel dat het OM pas over mocht gaan tot ontruiming, nadat de rechter de ontruiming bij onherroepelijk vonnis zou toestaan. De Hoge Raad heeft (HR 28 oktober 2011, LJN: BQ9880) beslist dat de bevoegdheid van het OM om tot ontruiming over te gaan niet pas gebruikt mag worden na een onherroepelijk vonnis, maar dat krakers wel in de gelegenheid moeten worden gesteld om de aangekondigde ontruiming in kort geding te laten toetsen door de voorzieningenrechter.

Artikel 551a Strafvordering
De Staat had aangevoerd dat ontruiming op grond van artikel 551a Sv - dit artikel werd ingevoerd via de Klw - slechts zal plaatsvinden indien zonder enige redelijke twijfel vast zou staan dat het verblijf in het gekraakte pand wederrechtelijk zou zijn. Volgens de Staat betekent dit in de praktijk dat iemand die zich zonder recht of titel in een pand bevindt, een kraker, door de politie steeds mag worden ontruimd. Het afwachten van een vonnis van de voorzieningenrechter in kort geding achtte de Staat niet noodzakelijk om van haar strafrechtelijke ontruimingsbevoegdheid gebruik te maken.

Huisrecht ook voor vermeende kraker
Volgens vaste rechtspraak van het Europese Hof van de Rechten van de Mens ("EHRM") is het uitgangspunt dat ook aan krakers het huisrecht in de zin van artikel 8 EVRM toekomt. Eenieder die het risico loopt dat zijn (vermeende) huisrecht wordt aangetast door middel van ontruiming moet daarom in beginsel de mogelijkheid krijgen om de proportionaliteit van de maatregel 'ontruiming' te laten toetsen door een onafhankelijke rechter.

Direct ontruiming na vonnis in kort geding
Onder verwijzing naar de vaste rechtspraak van het EHRM oordeelde de Hoge Raad dat aan krakers ten minste een "effective remedy" moet worden geboden om de maatregel van ontruiming te laten toetsen. Anders dan waar de krakers op hadden ingezet, oordeelde de Hoge raad dat de Staat hieraan zou voldoen, als de Staat het vonnis van de voorzieningenrechter zou afwachten, waarin zou worden beslist dat tot ontruiming overgegaan zou mogen worden. Met dit arrest heeft de Hoge Raad voorkomen dat krakers nog jarenlang de ontruiming zouden kunnen tegenhouden door een onherroepelijke uitspraak in een bodemprocedure af te wachten.

Door: mr. M.Cune- november 2011

Contactpersoon: mr. C.J.M. Weebers, MRE